ESD İLETKEN ÜRÜNLER

ESD Nedir? Elektrostatik Deşarj ve ESD Koruması

ESD, İngilizce “Electrostatic Discharge” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede “elektrostatik deşarj” olarak adlandırılır ve farklı elektriksel potansiyellere sahip nesneler arasında gerçekleşen ani elektrostatik yük aktarımını ifade eder.

Günlük yaşamda kapı koluna dokunurken hissedilen elektrik çarpması, elektrostatik deşarja bir örnektir. Ancak her deşarj hissedilmez veya gözle görülmez. İnsanların fark edemediği seviyelerdeki boşalmalar da hassas elektronik bileşenlere zarar verebilir.

Elektrostatik Yük Nasıl Oluşur?

Elektrostatik yük, malzemelerin birbirine temas edip ayrılması sırasında oluşabilir. Yürümek, kıyafetleri giyip çıkarmak, ambalaj açmak veya bir parçayı çalışma yüzeyinden kaldırmak bu duruma örnektir.

Yük birikimi; malzeme türüne, temas ve ayrılma koşullarına, ortam nemine ve topraklama durumuna bağlıdır. İnsanlar, ekipmanlar, ambalajlar ve elektronik parçaların kendileri elektrostatik yük taşıyabilir.

ESD Elektronik Ürünlere Nasıl Zarar Verir?

Elektrostatik deşarj, hassas elektronik bileşenlerde ani arızaya, performans değişikliğine veya daha sonra ortaya çıkabilecek hasara yol açabilir. Bir ürünün işlem sonrasında çalışıyor olması, ESD’den etkilenmediğini tek başına göstermez.

Entegre devreler, transistörler, diyotlar ve diğer hassas yarı iletken bileşenler ESD’den etkilenebilir. Hasar oluşma eşiği, bileşenin tasarımına ve deşarjın özelliklerine göre değişir. Bu nedenle tüm elektronik ürünler için geçerli tek bir güvenli gerilim değeri bulunmaz.

ESD koruması, üretimden depolamaya, testten sevkiyata kadar ürünün geçtiği tüm aşamalarda değerlendirilmelidir.

ESD Koruması Nerelerde Kullanılır?

ESD kontrolü, elektrostatik hassasiyeti bulunan parçaların açıkta işlendiği veya taşındığı alanlarda önem taşır:

• Elektronik üretim ve montaj: Devre kartlarının ve elektronik bileşenlerin hazırlanması, montajı ve kontrolü.

• Otomotiv elektroniği: Elektronik kontrol üniteleri, sensörler ve ilgili bileşenlerin üretimi ve taşınması.

• Test ve teknik servis: Hassas parçaların ölçülmesi, incelenmesi, onarılması ve değiştirilmesi.

• Depolama ve lojistik: Elektronik bileşenlerin uygun ambalajlarla saklanması ve sevk edilmesi.

Koruma yöntemi, sektör adından çok işlenen ürünün ESD hassasiyetine ve işlem koşullarına göre belirlenir.

ESD’ye Karşı Alınabilecek Önlemler

Etkili ESD kontrolü, birbirini tamamlayan uygulamalardan oluşur:

• Personel topraklaması: Uygun bileklik sistemleri veya doğrulanmış ayakkabı–zemin sistemleri kullanılır.

• Çalışma alanının düzenlenmesi: ESD çalışma yüzeyleri ve iletken ekipmanlar, uygun ortak topraklama düzenine bağlanır.

• Gereksiz yalıtkanların uzaklaştırılması: Yük oluşturabilecek ambalaj ve malzemeler çalışma alanında sınırlandırılır.

• İyonizasyon: İşlem için gerekli olan ve topraklama yoluyla yükü giderilemeyen yalıtkan yüzeylerde yükün nötrleştirilmesine yardımcı olur.

• Uygun ambalaj kullanımı: Ürünün hassasiyetine ve taşınacağı ortama uygun ESD ambalajı seçilir.

• Eğitim ve düzenli kontrol: Personel uygulamaları, topraklama sistemleri ve koruyucu ekipmanların işlevi periyodik olarak doğrulanır.

ESD eldiveni veya önlüğü, tek başına personel topraklamasının yerine geçmez. Kullanılan ekipmanlar, tanımlanmış bir ESD kontrol programının parçası olmalıdır.

EPA: ESD Korumalı Alan

EPA, İngilizce “Electrostatic Protected Area” ifadesinin kısaltmasıdır ve ESD korumalı alan anlamına gelir. Hassas elektronik parçaların kontrollü koşullarda işlendiği çalışma alanını tanımlar.

Bir alanın yalnızca ESD işaretleriyle belirtilmesi yeterli değildir. Personel, çalışma yüzeyleri, ekipmanlar, ambalajlar ve işlem yöntemleri birlikte kontrol edilmelidir. Topraklama ve iyonizasyon farklı işlevlere sahiptir; iyonizasyon, uygun topraklamanın yerine geçmez.

ESD İletken Ürünler ve Koruyucu Ambalajlar

ESD kasalar, paletler, avadanlıklar ve bölmeli kutular, hassas parçaların depolanması ve taşınmasında kullanılan malzeme taşıma çözümleridir. Seçim yapılırken ürünün elektriksel özellikleri, kullanım ortamı ve taşınacak bileşenin koruma gereksinimleri değerlendirilmelidir.

Antistatik, iletken, statik dağıtıcı ve deşarj ekranlamalı ifadeleri aynı anlama gelmez. Düşük yük oluşturan bir ambalaj, dışarıdan gelen deşarja karşı mutlaka ekranlama sağlamaz. EPA dışına çıkarılan hassas parçalar için uygun deşarj ekranlama özelliğine sahip ambalaj gerekebilir.

Ürünün rengi veya üzerindeki ESD işareti tek başına yeterli seçim kriteri değildir. Elektriksel performans ve test bilgileri incelenmeli; kasa, kapak, iç ambalaj ve separatörler birlikte değerlendirilmelidir.

Hipaş ESD iletken ürünler grubunu inceleyebilir; depolama ve taşıma ihtiyaçlarınıza uygun ürünlerin teknik özellikleri için iletişime geçebilirsiniz.